Okuldan geldiğinde odasına geçiyor. “Günün nasıl geçti?” diye sorduğunuzda “İyi” diyor. Biraz daha sorduğunuzda “Anne, sonra konuşuruz” diye karşılık veriyor. Oysa eskiden okulda olanları siz sormadan anlatırdı. Bu değişim, “Bana güveni mi azaldı?” ya da “Bir şey yaşıyor da söyleyemiyor mu?” diye düşünmenize yol açabilir.
Çocuğunuz o anda ne yaşıyor olabilir?
Bazı günler okulda yaşadığı bir şeyi önce kendi kafasında toparlamak isteyebilir. Bazen de konuşmanın hızla “Peki sen ne yaptın?” ya da “Bir dahaki sefere şöyle yap” noktasına geleceğini düşündüğü için kısa cevap verebilir. Aynı çocuk bir gün yalnız kalmak, ertesi gün siz mutfaktayken yanınıza oturup hiç beklemediğiniz bir konuyu açmak isteyebilir.
Ergenlikte özerklik, gencin kendi kararlarında ve kendisiyle ilgili neyi, ne zaman paylaşacağında daha fazla söz sahibi olmaya başlamasıdır. İstanbul’da altı lisede 15–17 yaşlarındaki 47 gençle yapılan görüşmelerde araştırmacılar, ilişkinin olumlu tarafında ebeveynin “anlayışlı, destekleyici” tutumunun öne çıktığını belirtiyor. Kuralların ebeveyn tarafından belirlenmesi ve gençlerin fazla müdahale olarak gördüğü davranışlar ise çatışma anlatılarında yer alıyor. Çocuğunuz arkadaşlarıyla arasındaki bir anlaşmazlığın ayrıntılarını kendine saklamak isteyebilir, ama o gün canının sıkkın olduğunu fark etmeniz onun için yine de önemli olabilir. dergipark.org.tr
Konuşmak istemediğinde ne söyleyebilirsiniz?
Stattin ve Kerr, İsveç’te 14 yaşındaki 703 genç ve ebeveynleriyle yaptıkları araştırmada anne babaların çocuklarının günlük yaşamı hakkında bildiklerinin “esas olarak çocuğun kendi paylaşımlarından” geldiğini bildirdi (İngilizceden çeviri). Evde bunun karşılığı bazen çok sıradan bir andır. Akşam yemeğinde kısa cevap veren çocuğunuz, bir süre sonra yanınıza gelip okulda yaşadığı bir şeyi kendi açabilir. academic.oup.com
“Son günlerde okuldan gelince biraz yalnız kalmak istediğini fark ettim. Bugün konuşmak istemiyorsan tamam. Sonra anlatmak istersen seni dinlerim.”
Bir şey anlatmaya başladığında “Şu an seni dinlememi mi istersin, birlikte ne yapabileceğini düşünmemizi mi?” diye sorabilirsiniz. Bazı gençler yürürken ya da birlikte bir şey yaparken daha rahat konuşur. Mahremiyet ile güvenliği de birlikte gözetebilirsiniz. Arkadaş buluşmasında ne konuştuklarını anlatması kendi tercihine kalabilir. Nerede olacağını, ne zaman döneceğini ve plan değişirse nasıl haber vereceğini önceden konuşabilirsiniz. www.unicef.org
Ne zaman destek almak düşünülebilir?
Çocuğunuzun kendi alışılmış hâline göre nelerin değiştiğine bakın. Okuldan sonra odasında dinlenen ve arkadaşlarıyla görüşmeye devam eden bir gençle, haftalardır arkadaşlarından uzaklaşan ve sevdiği uğraşları bırakan bir gencin yaşadıkları farklı olabilir. Geri çekilmeye belirgin uyku değişiklikleri, okula gitmekte zorlanma ya da süregelen çökkünlük veya sinirlilik eşlik ediyorsa bir uzmana danışabilirsiniz. Çocuğunuz henüz konuşmaya hazır hissetmiyorsa ilk görüşmede gözlemlerinizi ebeveyn olarak siz de paylaşabilirsiniz. www.nimh.nih.gov
Kaynakça
- Karataş, S., Sertelin Mercan, Ç. ve Düzen, A. (2016). Ergenlerin ebeveyn ilişkilerine yönelik algıları: Nitel bir inceleme. Araştırma makalesi
- Stattin, H. ve Kerr, M. (2000). Parental monitoring: A reinterpretation. Araştırma makalesi
- UNICEF Parenting. 3 ways to help get your teen to open up. Ebeveyn rehberi
- National Institute of Mental Health. Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve ergenlikte depresyon rehberleri.
WhatsApp ile paylaş · E-postayla paylaş